การเลี้ยงปลาบ่อ 3 ด้าน

การเลี้ยงปลาบ่อ 3 ด้าน เป็นการใช้ฝาผนังบ้านให้เกิดประโยชน์ โดยสร้างขอบบ่อขึ้นมาใหม่ 3 ด้าน เชื่อมต่อกับฝาผนังบ้าน  เป็นการประหยัดต้นทุนในการสร้างบ่อเลี้ยงปลา สำหรับบริโภคในครัวเรือน หากเหลือก็สามารถจำหน่ายเพิ่มรายได้แก่ครอบครัวอีกทางหนึ่ง ขณะเดียวกันก็สามารถลดต้นทุนเรื่องอาหารปลา ซึ่งสามารถผลิตเองได้

วิธีการเตรียมบ่อปลา

เมื่อสร้างบ่อเลี้ยงปลา โดยก่ออิฐบล็อก 3 ด้าน เชื่อมต่อกับฝาผนังบ้าน 1 ด้าน ขนาดกว้าง 6 เมตร ยาว 3 เมตร   เสร็จแล้ว  จะต้องแช่บ่อเพื่อปรับสภาพความเป็นกรดเป็นด่าง ให้มีสภาพความเป็นกลาง โดยมีวิธีการดังนี้

การแช่บ่อปลา

1. ใส่น้ำลงในบ่อที่สร้างเสร็จ  นำต้นกล้วยสับละเอียด จำนวน 50 กิโลกรัม และปูนขาว 25 กิโลกรัม  โรยลงไปในบ่อ      แช่ทิ้งไว้ 15 วัน แล้วล้างออก

2. ใส่น้ำลงไปในบ่อ สูงประมาณ 30 ซม. ใส่ด่างทับทิมลงไป จำนวน 2 ช้อนแกง แช่ทิ้งไว้ 8 วันแล้วถ่ายน้ำออก

3. ใส่น้ำลงไปในบ่ออีกครั้ง แช่ทิ้งไว้อีก 7 วัน แล้วล้างให้สะอาด

การปล่อยปลาลงบ่อ

ใส่น้ำลงไปในบ่อที่ผ่านการแช่บ่อแล้ว  นำปลาที่ยังอยู่ในถุงพลาสติก (ปลาดุก จำนวน 600 ตัว) แช่ลงในบ่อประมาณ 30 นาที เพื่อให้ปลาได้ปรับตัวเข้ากับสภาพน้ำ  หลังจากนั้นค่อยปล่อยปลาจากถุงพลาสติกลงบ่อ

การทำอาหารปลา

ปลาดุกเป็นปลากินเนื้อ  ซึ่งต้องการอาหารกลุ่มโปรตีน และเป็นปลาที่กินอาหารเก่ง  หากไม่มีอาหารให้กินอย่างเพียงพอ  ปลาก็จะกินกันเอง  ทำให้มีอัตรารอดต่ำ   ต้นทุนในการเลี้ยงปลามากกว่า 70%  จึงเกิดจากค่าอาหาร    หากใช้อาหารสำเร็จรูปในการเลี้ยงก็จะทำให้ได้กำไรน้อย ยิ่งเป็นการผลิตในระดับรายย่อยก็ยิ่งไม่คุ้มทุน

ปราชญ์สงวน   มงคลศรีพันเลิศ     ประธานศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงบ้านเขากลม เล็งเห็นถึงความจำเป็นของการลดต้นทุนอาหาร  โดยการเลือกใช้วัตถุดิบที่มีในท้องถิ่น   มาทำเป็นอาหารเลี้ยงปลา  ด้วยวิธีการทำง่าย ๆ 2 สูตร   สามารถเลือกใช้ได้ตามความสะดวก  ดังนี้

 วิธีการทำอาหารปลา สูตรที่ 1

1. นำผัก 5 กก.  ข้าวเปลือก 2 กก.  และปลาป่น 1 กก.  มาบดหยาบ ๆ   แล้วใส่รำละเอียด 1 กก.   มูลวัวแห้ง 1 กก.          จุลินทรีย์หน่อกล้วย 1 แก้ว และกากน้ำตาล 1 แก้ว ลงในถัง คลุกเคล้าให้เข้ากัน หมักทิ้งไว้ 3 ชั่วโมง  ปั้นเป็นก้อน    แล้วนำไปให้ปลากิน

2. เมื่ออาหารปลาเหลือ  ปั้นเป็นแผ่นแบนๆ นำไปตากแดด สามารถเก็บได้นานกว่าเดิม

วิธีการทำอาหารปลา สูตรที่ 2

1. นำผลไม้สุกหรือดิบทุกชนิด(ที่มีสีเหลือง สีแดง) 40 กก.  กากน้ำตาล 20 ลิตร  พ.ด.6 จำนวน 1 ซอง (25กรัม) หมักทิ้งไว้  สังเกตดูพอผลไม้ใกล้เปื่อยก็สามารถให้ปลากินได้

2. หากหมักผลไม้ที่มีเปลือกหนากับผลไม้ที่สุกเร็ว ไว้ด้วยกัน ให้ดูว่าผลไม้ชนิดใดกำลังจะเปื่อย ก็ให้ปลากินก่อนได้

ข้อมูลสนับสนุนทางวิชาการ

• การสร้างบ่อ 3 ด้าน ช่วยลดต้นทุนในการสร้างบ่อได้ 1 ด้าน สามารถเหลือไว้เป็นทุนหมุนเวียนไว้ใช้ในส่วนอื่น  ทั้งนี้ อาจสร้างบ่อ 2 ด้าน หรือ 1 ด้าน ก็ได้  ขึ้นอยู่กับการเอื้ออำนวยของสภาพแวดล้อม

• วิธีการแช่บ่อปลาของปราชญ์สงวน ทำให้บ่อมีสภาพเป็นกลาง  เร็วขึ้น เนื่องจากการหมักต้นกล้วย จะเกิดกรดที่จะช่วยลดความเป็นด่างจากปูนซีเมนต์ ที่ใช้ในการสร้างบ่อ

• ปลาดุกเป็นปลากินเนื้อ ใช้ประโยชน์จากอาหารที่เป็นโปรตีนได้ดี ส่วนวัตถุดิบจำพวกพืช จะมีสารเซลลูโลสที่ปลาดุกย่อยยากอยู่สูง  การนำวัตถุดิบที่เป็น พืช ผัก ผลไม้ มาหมักกับจุลินทรีย์ จึงทำให้อาหารมีคุณค่าทางโภชนาการสูงขึ้น  เพราะนอกจากจุลินทรีย์จะช่วยย่อยสลายวัตถุดิบแล้ว ตัวเซลล์ของจุลินทรีย์เองก็มีโปรตีนสูง และมีวิตามินที่มีประโยชน์อยู่หลายชนิดด้วย

• การเลี้ยงปลาด้วยอาหาร 2 สูตรนี้ ปลาที่เลี้ยงจะมีไขมันต่ำ ไม่มีกลิ่นคาว เนื้อปลามีรสชาติดีเหมือนปลาจากแหล่งน้ำธรรมชาติ

• น้ำทิ้งจากบ่อเลี้ยงปลามีธาตุอาหารของพืชอยู่  สามารถนำไปใช้รดต้นไม้  ช่วยลดค่าใช้จ่ายเรื่องปุ๋ย และเป็นการใช้น้ำได้อย่าง   มีประสิทธิภาพ